Etappe 17
Saalmann (pension) – Winterswijk
Het landschap rond Winterswijk is uniek voor Nederland en niet voor niets uitgeroepen tot Nationaal Landschap waar je je vergaapt aan prachtige scholtenboerderijen. Bij de Borkense Baan, een voormalige goederenspoorlijn tussen Winterswijk en Borken, zul je versteld staan van de rust en ruimte.
De wandeling tussen Vreden en Winterswijk is 35 km en er is weinig openbaar vervoer. Je kunt de etappe inkorten door min of meer halverwege een Duitse bus te nemen, namelijk op de grens bij Oeding (bus B7 naar Winterswijk) en bij klooster Mariengarden in Burlo (bus X80 naar Vreden), waar weer beperkt openbaar vervoer (B7)naar Winterswijk is.
Actuele routewijzigingen
Hier vind je de actuele routewijzigingen die bij ons bekend zijn voor het Noaberpad ten opzichte van de meest recente wandelgids (vijfde druk 2018). Het kunnen tijdelijke wijzigingen zijn, tips voor tijdens het broedseizoen of vaste wijzigingen door bijvoorbeeld het verplaatsen van een brug of afspraken met een landeigenaar.
Restricties voor honden
Bezienswaardigheden
Tips van de vrijwilligers voor bezienswaardigheden op de route.
Horeca
Tips van de vrijwilligers voor mogelijke horeca langs de route.
Kampeerterreinen
Tips van de vrijwilligers voor kampeerterreinen die langs de route liggen.
Kijkpunten
Tips van de vrijwilligers voor bijzondere kijkpunten onderweg.
OV - Treinstations
Treinstations in de buurt van de route die je wellicht zal gaan gebruiken.
OV - Overige opstappunten
Overige OV-punten in de buurt van de route die je wellicht zal gaan gebruiken.
Parkeerplaatsen
Parkeerplaatsen in de buurt van de route die je wellicht zal gaan gebruiken.
Rustplaatsen
Tips van de vrijwilligers voor rustpunten langs de route.
![Wooldse Veen5 Chris Hogendoorn](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2024/04/Wooldse-Veen5-Chris-Hogendoorn-scaled.jpg)
![PXL_20230821_161116471](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2023/05/PXL_20230821_161116471-scaled.jpg)
![PXL_20230823_160212729](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2023/05/PXL_20230823_160212729-scaled.jpg)
![2024 vlasoven te veene](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2024/05/2024-vlasoven-te-veene-scaled.jpg)
Wooldse Veen
Het Wooldse Veen is een kwetsbaar hoogveengebied ten zuidoosten van Winterswijk. Het vormt samen met het Duitse Burlo-Vardingholter Venn een uitgestrekt stuk natuur. In de oude veenputten vormt zich nieuw hoogveen. Door het Wooldse Veen loopt een prachtig wandelpad. Onderweg kom je bijzondere planten tegen zoals zonnedauw, levendelheide, kleine veenbes en veenmos. Op de veendijken groeien berken en soms ook eiken. In het voorjaar zie je met wat geluk bijzondere libellen en vlinders. Andere soorten die je kunt tegenkomen zijn hazelworm, heidesabelsprinkhaan, gladde slang, das en buizerd.
Klooster Mariengarden, Burlo
Met de ondertekening van de Conventie van Burlo op 19 oktober 1765 in het klooster Mariengarden werd de loop van de grens tussen het vorst-bisdom Münster en het hertogdom Gelre definitief vastgelegd. Daarmee werden ook de sinds eeuwen durende grensconflicten op de venen en heidevelden bijgelegd. 186 grensstenen van Bentheimer zandsteen markeren sindsdien de grens tussen Wennewick en Dinxperlo, waaronder de St. Vitussteen.
Coulisselandschap Achterhoek
Het halfopen landschap van de Achterhoek is een coulisselandschap, een lapjesdeken van kleine onregelmatige percelen die worden afgeschermd door heggen, houtwallen of muurtjes. De heggen en houtwallen creëren ideale omstandigheden voor onder meer vogels, amfibieën en vlinders. Het landschap is nog heel groen, maar de kwaliteit gaat hard achteruit vanwege de intensieve landbouw.
Vlasoven Te Veene
De vlasoven op landgoed Te Veene aan de Veenweg in Woold (Winterswijk) is omstreeks 1825 gebouwd en tot circa 1890 in gebruik geweest. In 2022 is het gemeentelijk monument gerestaureerd.
In de vlasoven wordt het vlas gedroogd om verder verwerkt te worden. De oven wordt met takken gestookt.
Het milieuvriendelijke vlas helpt mee in de richting van een duurzame samenleving. De plant neemt veel CO2 op en wordt volledig gebruikt voor de vervaardiging van linnen, papier en touw. De zaden zijn grondstof voor natuurlijke verf en zeep. Het sterke linnen is recyclebaar en afbreekbaar.
Winterswijk
![routelijn noaberpad](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2024/04/routelijn-noaberpad.png)
‘Grensstenen en Scholtenboerderijen in het coulisselandschap als voorboden van hoogveenmoeras Wooldse Veen.’
![PXL_20230821_135953204](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2023/05/PXL_20230821_135953204-1-scaled.jpg)
Land van Winterswijk, parel van de Achterhoek
Het land van Winterswijk heeft door zijn geïsoleerde ligging een eigen karakter gekregen en is daardoor ook ontsnapt aan de snelle vooruitgang. Kenmerkend is het kampen- en essenlandschap met kleine percelen en afwisseling van akkers, weilanden, restanten hoogveen, lapjes bos, lanen en houtwallen.
![Kaart 46 Leeferdink2 Winterswijk Chris Hogendoorn](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2024/04/Kaart-46-Leeferdink2-Winterswijk-Chris-Hogendoorn-scaled.jpg)
Scholtenboerderij Leeferdink
In het buurtschap Ratum staan enkele prachtige scholtenboerderijen. Scholten waren een soort leenheren die door de adel werden aangesteld om landgoederen te beheren. Later eigenden zij zich allerlei rechten toe. Landgoed Leeferdink wordt sinds 1355 vermeld. Het huidige Leeferdink stamt uit 1783. Leeferdink was hofhorig aan het Stift Vreden. Op het perceel bevindt zich een scholtenboerderij (rijksmonument) en een schoppe (gemeentelijk monument).
![PXL_20230901_132004532](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2023/05/PXL_20230901_132004532-1-scaled.jpg)
Borkense Baan
Je loopt over de Borkense Baan en steekt die op een ander plek ook over. Het is de voormalige goederenspoorlijn tussen Winterswijk en Borken (Duitsland). Deze spoorlijn vormt nu een ecologische verbindingszone tussen verspreid liggende natuurgebiedjes, zoals het Landweer.
![](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2022/11/180428_Nivonraad-5471.jpg)
Help jij ons het Noaberpad te onderhouden?
Ruim veertig vrijwilligers van het Noaberpad onderhouden de route. We zorgen er twee keer per jaar voor dat de paden schoon zijn, controleren de route, zorgen dat de markeringen schoon en leesbaar zijn en vervangen deze als ze beschadigd zijn. Bij meldingen van obstakels of beschadigde markeringen dragen we er zorg voor dat de route en omleidingen goed vindbaar zijn voor jou als wandelaar, online en offline. Nivon Wandelen bestaat uit zo'n 300 vrijwilligers. Met z'n allen onderhouden we meer dan 4000 kilometer wandelpaden. Ondersteun jij het Noaberpad? Al met een kleine bijdrage help je alle vrijwilligers dit werk te kunnen blijven doen.
![IMG_3881](https://noaberpad.nivon.nl/content/uploads/sites/19/2024/03/IMG_3881.jpg)
'Als er een melding van een wandelaar binnenkomt, zorg ik dat de wijzigingen op de website komen!'